De spanningen en onregelmatigheden binnen verschillende staatsbedrijven, waarbij regelmatig wrijving ontstaat tussen raden van commissarissen (RvC) en raden van toezicht (RvT) enerzijds en de directies anderzijds, luiden de noodklok over de huidige selectie- en begeleidingsstructuren van deze toezichthoudende organen.
In de praktijk blijkt dat niet alle leden van deze raden voldoende kennis hebben van hun rol, taken en bevoegdheden. Dit leidt tot situaties waarin de scheiding tussen toezicht en uitvoering vervaagt, omdat toezichthouders zich soms op het terrein van het management begeven. Dit heeft negatieve gevolgen voor de interne organisatie, efficiëntie en governance binnen staatsbedrijven.
Ook de vicepresident heeft aangegeven dat leden van RvC’s en RvT’s hun taken en bevoegdheden niet altijd goed kennen en soms de rol van de directie overlappen. Dit benadrukt de noodzaak van betere screening, opleiding en begeleiding.
Structureel probleem vraagt structurele oplossing
De kern van het probleem ligt in het selectieproces van toezichthouders. In veel gevallen worden benoemingen politiek of ad hoc ingevuld, zonder uniforme vereisten, verplichte opleiding of een duidelijke toetsing van kennis, ervaring en integriteitsnormen. Hierdoor ontbreekt een consistente kwaliteitsstandaard.
De minister van Transport, Communicatie en Toerisme heeft bovendien aangegeven dat voordrachten vaak via de verschillende politieke partijen binnen de coalitie verlopen. Dit versterkt het risico op versnippering en gebrek aan uniforme kwaliteitscontrole.
Daarom is er behoefte aan een structurele aanpak: een gespecialiseerd instituut of erkende beroepsgroep die verantwoordelijk is voor training, certificering en voortdurende evaluatie van RvC- en RvT-leden.
Professionalisering van toezicht
Een dergelijk orgaan zou kunnen zorgen voor:
- verplichte basisopleiding voor nieuwe leden
- certificering op basis van governance- en integriteitsstandaarden
- permanente bijscholing
- duidelijke ethische richtlijnen en gedragscodes
- periodieke evaluatie van functioneren
Hierdoor wordt de kwaliteit van toezicht verhoogd en worden transparantie en professionaliteit binnen staatsbedrijven versterkt.
Conclusie
Goed toezicht is een cruciale pijler voor gezond bestuur binnen staatsbedrijven. Zonder duidelijke opleiding, screening en begeleiding blijft het risico bestaan op rolverwarring, inefficiëntie en zwak bestuur. De oprichting van een professionele beroepsgroep of instituut kan daarom een belangrijke stap zijn om de kwaliteit, integriteit en effectiviteit van RvC- en RvT-leden duurzaam te waarborgen.
Redactioneel
