Na de indiening van de initiatiefwetten om het Openbaar Ministerie te veranderen, zijn felle discussies losgebarsten binnen de Surinaamse samenleving. De voorstellen omvatten de invoering van een college van procureurs-generaal en de verlaging van de pensioenleeftijd van procureurs-generaal van 70 naar 65 jaar. Met deze wijziging dreigt de rechterlijke macht onder politieke invloed te komen, waardoor de rechtsstaat ernstig in gevaar staat. Herhaalt de geschiedenis zich? Zal Suriname opnieuw richting de jaren tachtig gaan, met vernietiging van de Grondwet, dictatoriaal bestuur, internationale isolatie, het wegblijven van investeerders en lange rijen voor basisgoederen? Probeert de NDP opnieuw de macht naar zich toe te trekken en de rechterlijke macht ondergeschikt te maken aan partijbelangen?
Velen kunnen zich nog heugen hoe de oprichters van de NDP in 1980 een militaire staatsgreep pleegden en Suriname veranderden in een schrikwekkende dictatuur. Het land raakte internationaal geïsoleerd en mensenrechten werden op grove wijze geschonden tijdens de Decembermoorden van 8 december 1982. In die periode stonden burgers in lange rijen voor basisgoederen, omdat import vrijwel onmogelijk was door internationale boycots. De Grondwet werd buiten werking gesteld en de rechtsstaat volledig vernietigd. Willekeurige aanhoudingen, mishandelingen, gebrek aan persvrijheid en het ontbreken van burgerrechten hebben diepe trauma’s achtergelaten die nooit vergeten mogen worden.
Ook in latere jaren hebben NDP-regeringen de rechtsstaat en de Grondwet genegeerd om eigen belangen te dienen. In 1999 werd een president van het Hof van Justitie benoemd zonder de vereiste goedkeuring van de procureur-generaal, in strijd met de Grondwet. In 2012 volgde de invoering van de amnestiewet, eveneens ongrondwettelijk, bedoeld om de toenmalige partijvoorzitter te beschermen in een lopende strafzaak.
Tegen deze achtergrond is het bijzonder zorgwekkend dat juist de NDP nu opnieuw de Grondwet wil wijzigen om de rechterlijke macht, en in het bijzonder het Openbaar Ministerie, te hervormen.
De noodzaak van een college van procureurs-generaal is een punt van zorg. Voorstanders verwijzen naar het Nederlandse systeem, maar negeren volledig de Surinaamse realiteit. Met een kleine bevolking en beperkte capaciteit rijst de vraag: wat zal een tweede of derde PG concreet doen? De werkelijke problemen liggen niet bij de PG, maar bij het tekort aan officieren van justitie en rechters. Tekorten aan officieren leiden tot langdurige onderzoeken, terwijl het tekort aan rechters zorgt voor slepende rechtszaken. Een PG bepaalt niet hoe lang een rechtszaak duurt; hij of zij draagt dossiers over aan het Hof van Justitie. Het beeld dat de PG onderzoeken of rechtszaken opzettelijk vertraagt, is onjuist en misleidend.
Ook de verlaging van de pensioenleeftijd van 70 naar 65 jaar roept ernstige vragen op. Is dit werkelijk een beleidsmatige keuze, of slechts een middel om de huidige PG zo snel mogelijk naar huis te sturen? Alles wijst erop dat het hier gaat om een persoonlijk conflict tussen de NDP en de huidige PG. Terwijl er al een ernstig tekort is aan functionarissen binnen het Openbaar Ministerie, zal deze maatregel de situatie alleen maar verergeren. Het risico is reëel dat via spoedconstructies en politieke benoemingen “eigen mensen” worden doorgedrukt, waardoor het Openbaar Ministerie onder directe politieke invloed komt te staan.
Het argument dat de huidige PG partijdig zou zijn en beïnvloed werd door de vorige regering, is een zware beschuldiging tegen de rechterlijke macht, waarvoor geen enkel bewijs is geleverd. Het lijkt eerder voort te komen uit frustratie binnen de NDP over veroordelingen van prominente partijleden, lopende rechtszaken en een veroordeelde ex-minister van Financiën die spoorloos is.
Alles wijst op een politieke afrekening met de vorige regering en de huidige PG, met als uiteindelijk doel de rechterlijke macht, en met name het Openbaar Ministerie, onder controle van de huidige regering te brengen, zonder oog voor het nationale belang.
In deze fase van voorbereiding op de olie- en gasinkomsten staat Suriname wereldwijd in de schijnwerpers. Het ondermijnen van de Grondwet en het onder politieke invloed brengen van de rechterlijke macht kan leiden tot internationale isolatie, het wegblijven van investeerders en een ernstige economische neergang.
De geschiedenis heeft ons al laten zien waar politieke inmenging in de rechtsstaat toe leidt. Die fout mag Suriname nooit meer maken.
Ingezonden
Marlon Hoekstra
