Het 27e bulletin van de Stichting Economisch Onderzoek Bureau (SEOB) benadrukt dat de Surinaamse economie fragiel blijft, met name door structurele druk op de overheidsfinanciën en een fors oplopende staatsschuld.
Overheidsfinanciën blijven kwetsbaar
De primaire rekening noteerde in september 2025 een tekort van SRD 5,6 miljoen. Het totale tekort bedroeg SRD 271 miljoen.
Hoewel het tekort in de verslagmaand afnam, wijst de aanhoudend negatieve primaire rekening op structurele begrotingsdruk. Met seizoensgebonden eindejaarsuitgaven bestaat het risico dat het tekort opnieuw oploopt. Extra operationele uitgaven zonder productietoename kunnen inflatie verder aanwakkeren.
Staatsschuld fors boven internationale norm
In november 2025 steeg de schuldquote naar 124,1% van het BBP — een toename van 26,5 procentpunt. Dit ligt ruim boven de internationaal gangbare benchmark van 60%.
Volgens SEOB betekent dit:
• Fiscale verzwakking
• Hogere rentelasten
• Toenemende inflatierisico’s
• Grotere kwetsbaarheid bij externe schokken
Dit vormt een bedreiging voor macro-economische stabiliteit.
SEOB: versterk instituten en discipline
De SEOB vraagt bijzondere aandacht voor:
• Hoge overheidssubsidies, met name voor elektriciteit
• Versterking van het sociaal vangnet
• Transparantie- en anticorruptiemechanismen
Met het oog op toekomstige offshore-olie-inkomsten pleit de SEOB voor:
• Operationalisering van het Spaar- en Stabilisatiefonds (SSFS)
• Introductie van een vijfjarig financieel plan met uitgavenplafonds
• Een houdbaarheidsdoelstelling voor de staatsschuld
Concrete aanbevelingen
De SEOB beveelt onder meer aan:
• Strikte fiscale discipline
• Meer fiscale transparantie en een duidelijke fiscale visie
• Een middellangetermijnkader voor belastingbeleid
• Verbreding van inkomsten via een regime vergelijkbaar met het RIGI-model
• Fiscale consolidatie gecombineerd met structurele hervormingen
• Ministeries koppelen aan een eigen verdienmodel
• Transparante afstoting van niet-strategische verlieslatende staatsbedrijven
• Afkondiging van de aanbestedingswet
• Exportgroei en investeringsbevordering
• Economische diversificatie buiten de mijnbouw (landbouw, visserij, verwerking, diensten en ecotoerisme)
• Gezamenlijke productie- en exportstrategie van overheid en bedrijfsleven
• Doelgerichte sociale programma’s ter bescherming van kwetsbare groepen
• Actief schuldmanagement
• Onafhankelijke en duurzame versterking van human capital bij Belastingdienst, Douane en ministeries
• Verbeterde digitale belastinginning en effectievere invoerheffingen
• Afstemming tussen begrotings- en monetair beleid
• Waarborging van de onafhankelijkheid van de centrale bank conform de Centrale Bankwet 2022
• Verantwoord kredietbeleid bij banken, met aandacht voor MKB en huishoudens
• Heldere communicatie over de sociaaleconomische strategie
• Grotere focus op de NRA ter bescherming van de integriteit van het financiële stelsel
De SEOB concludeert dat consistent beleid, institutionele versterking en structurele hervormingen noodzakelijk zijn om stabiliteit en vertrouwen duurzaam te verankeren.
